عصر آگوستین    (Augustan Age)

        در خلال سلطنت امپراتور آگوستس ( 27 قبل از میلاد تا 14 بعد از میلاد )، نویسندگان برجسته ای پای به عرصه نویسندگی گذاردند که از همه مهمتر می توان به ویرجیل، هوراس، اِوید و تیبولس اشاره کرد. اصطلاح عصر آگوستین به آن دوره ای از تاریخ انگلستان اطلاق می شود که در آن درایدن، پوپ، اَدیسون، سویفت، گولداسمیت، استیل و تا حدودی جانسون می زیستند و از سبک نویسندگان عصر امپراتور آگوستس تقلید می کردند. دوره زمانی این عصر را دهه های پایانی قرن هفدهم تا نیمه نخست قرن هیجدهم دانسته اند. از این روی، اصطلاح عصر آگوستین مبین دوره ای از نوشتن است که صورت و سانی شهری همراه با شکوه و جلالی بازمانده از عصر کلاسیک بر چهره دارد یعنی زمانی که آهنگین نویسی و موزون سازیِ کلام باب شد. گولد اسمیت در مقاله ای تحت نام " زنبور" که پیرامون عصر آگوستین در انگلستان به رشته تحریر درآورد، حد و مرز این دوره را منحصر به دوره زمامداری ملکه آن ( 1714-1702) دانسته است. در ادبیات فرانسه این اصطلاح به عصر نویسندگیِ کورنیل، راسین و مولیر اطلاق می شود.

همچنین ببینید: عصر روشنگری، نئوکلاسیسم

بارد   (bard)

       ( bardd به ولشی و bard به ایرلندی )  در میانِ سلت های باستان بارد نوعی شاعر رسمی بود که کارش مدح وقایعِ ملّی خصوصا کارهای قهرمانانه و پیروزیها بود. شاعران باردِ گال و بریتانیا طبقه ای کاملا متمایز با حقوق و امتیازاتِ مختص به خود را شامل می شدند. این "طبقه" خاص در ایرلند و اسکاتلند استمرار یافت. ولی امروزه کم و بیش به ولز محدود می شود، یعنی جایی که مسابقات و جشنواره های شعرخوانی تحت نامِ " ایستدِفودو" ( بعد از دوره فترتی که از عصر ملکه ایلزابت آغاز شده بود.)، در سال 1882 جانی دوباره گرفتند. در زبان امروزین ولشی، بارد به شاعری اطلاق می شود که در ایستدفود شرکت جسته باشد. در زبانی متداولتر، این اصطلاح بصورتی نه کاملا جدّی به شاعری بسیار برجسته، خصوصا شکسپیر اطلاق می شود.

غلطِ زبانی ( barbarism)

نوعی نادرستی در زبان. این اصطلاح شامل اشتباه در شکلِ کلمه و استفاده غیر ضروری از لغات بیگانه است.

بارکارول ( barcarole)

        (از barca به معنی" قایق"). شعر و یا ترانه ای است که مضمون آن به نحوی به آب یا قایق مرتبط باشد. افزون بر این، آهنگ آن و تاثیر صوتی آن بر گوش، حرکت و جریان آب را تداعی کند. سابقه این نوعِ ادبی به قرونِ وسطی برمی گردد.

هنر برای هنر  (art for art’s sake)

        این عبارت بصورتی ضمنی مبین این عقیده است که هر اثر هنری فاقد هدفی اخلاقی یا تعلیمی است بلکه ارزشی درونی و فی نفسه دارد. به نظر می رسد این مفهوم نخستین بار توسط لسینگ و در اثر وی موسوم به لییکوان (1766) به کار رفته باشد. پس از انتشار مقدمه گوتیه بر  دوشیزه ی موپن (1835)، به نوعی شعارِ هنری بدل شد. در سرتاسر قرن نوزدهم، این مفهوم برای بسیاری از نویسندگان، تبدیل به اصلی راهنما شد. اسکار وایلد، یکی از حامیان اصلی این طرز فکر بود.

رجوع کنید به: زیبایی شناسی; دوران انحطاط; پارناسها; رئالیسم

پَست گویی ( aside )

        در درام، گفتن چند کلمه و یا جملاتی کوتاه به صدایی پَست و ملایم و یا خطاب به تماشاگران را می گویند. این کار قراردادی ادبی است و بر اساس همین قرارداد، فرض بر این است که دیگر بازیگرانِ حاضر بر صحنه، این کلمات را نشنوند البته مگر این که پَست گویی میان دو بازیگر باشد و از این روی، واضح است که مخاطبِ این پَست گویی بازیگر مقابل است نه دیگر بازیگرانی که ممکن است روی صحنه حضور داشته باشند. این کار نمایشی، تا اوایل قرن بیستم ( خصوصاًً در کمدی و ملودرام ) پیوسته بکار می رفت. با روی کار آمدن " درام ناتورالیستی" این فن نمایشی تقریباً بکلی منسوخ شد. با این همه، هنوز نیز در نمایشهای پانتومیم و خرسک بازی به وفور از آن استفاده می شود.

مقطّع ( asynartete )

        ( از ریشه یونانی به معنای گسسته) به شعری اطلاق می شود که بخشهای آن اوزان و بحورِ متفاوتی داشته باشند. خالق این نوع نظم، آریخیلوکوس ( قرن هفتم پیش از میلاد) بود که نظم با وتدِ مفروق و وتد مقرون می سرود. از این روی به این نوعِ ادبی، آریخیلوکی نیز می گویند.

پریشان ( asyntactic )

        ( از ریشه یونانی "نامرتب" ) به نثر و یا نظمی گفته می شود که از نظر ساختاری بی انسجام و نادستورمند باشد و از این رو، ناقضِ اصولِ طبیعیِ حاکم بر ترتیبِ اجزای سخن باشد.

رجوع کنید به: نحو

فضای ذهن ( atmosphere of the mind)

        اصطلاحی که توسط هنری جیمز ابداع شد تا دلالت کند بر آن چیزی که نویسنده ذهنیِ رمان سعی دارد به خواننده القاء کند. پس از مدتی، ما به نوعی، "ساکنِ" ذهن نویسنده می شویم، از آن هوا تنفس می کنیم و نگاهِ او نگاهِ ما می شود.

نوشتن خود به خودی ( automatic writing )

        نوعی نوشتن که فاقد کنترل آگاهانه نویسنده باشد. چنین نوع نگارشی بیشتر در حالتهای خواب هیپنوتیزم و یا تحت تاثیرِ مصرفِ مواد مخدّر امکان پذیر است. روزگاری که دادائیسم و سورئالیسم سکه روز بودند، شاگردان این مکتبها به نوشتن خود به خودی "علاقه نشان می دادند". نتیجه این نوعِ نوشتن، همسنگِ یک " اتفاق" بود. از این نوعِ نوشتن هیچ کار ارزشمندی بر جای نمانده است.

جشنواره شعر گویی ( Eiasteddfod)

        جشنواره ی شعر گویی (ایستِدفود) اصطلاحی ولزی است که به معنای گردهمایی شاعرانِ بارد است. این گردهمایی در اصل نوعی رقابت است که در آن کارهای ادبی، موسیقی و نمایشی عرضه می شود. جوایز اصلی این رقابتِ ادبی یک صندلی حکاکی شده از چوب بلوط است که به بهترین شعری که دقیقاً در بحرهای زبان ولزی سروده شده باشد( معروف به قصیده صندلی)  تعلّق می گیرد. جایزه دیگر یک تاج نقره ای است که به بهترین شعری که در بحرهای آزاد سروده شده باشد( معروف به شعرِ تاج)  اعطاء می شود. جشنواره شعر گویی ریشه در تاریخی کهن دارد. شواهد و اسنادی در دست است که جشنواره ی باردها در 1176 و در شهرِکاردیگان برگزار می شده است. به نظر می رسد پس از قرن شانزدهم، جشنواره شعر گویی رو به انحطاط گذارده باشد به نحوی که به گردهمایی غیررسمی و هر از گاهی در قهوه خانه ها محدود می شده است. این رویداد هنری، در قرن نوزدهم باز به دوران شکوه اولیه خویش بازگشت و از این زمان به بعد به مهمترین جشنواره فرهنگی ولز تبدیل شده است.

رجوع کنید به: بارد، رقابت های شعر گویی

استدراک ( emendation)

تصحیح یا اصلاح جایی از یک متن (چاپ شده) و یا نسخه ای خطی که مخدوش و یا مغلوط باشد و یا چنین به نظر برسد.

قدیس نگاری ( hagiography)

        ( از ریشه یونانی " نوشته مقدس") نوشتن و یا مطالعه پیرامون حیاتِ قدیسان را می گویند. و یا به تعبیری دیگر، قدیس شناسی. و اصولا مطالعه تخصصیِ زندگی قدیسان که غالبا حاصل و ناشی از پاسداشتِ این شخصیتهاست را می گویند. این دسته مطالعات به دو گروه عمده تقسیم می شوند: ادبی و عبادی. از نمونه های مشهورِ ادبی می توان به اینها اشاره کرد: گزارشِ یوسیوس کائساریا از شهدای فلسطین ( قرن چهارم)، گزارشِ تئودورِت از راهبان سوریه ( قرن پنجم)، گزارشِ گریگوری کبیر از راهبانِ ایتالیا ( قرن ششم); منولوژی بیزانسی (قرن دوازدهم) – منولوژی نوعی تقویم کلیسای یونانی بود که شاملِ شرحِ حالِ قدیسان می شد; سالشمارِ سنتور (1113)، که توسط کشیشی با همین نام نوشته شد و به عنوانِ نخستین سالشمارِ روسی معروف است و افسانه زرّینِ یعقوبِ وروژین ( قرن سیزدهم). منابع عبادی عبارتند از اسنادی که بیشتر ِ اوقات تقویم هایی هستند که نشان دهنده احترام و شیفتگی به قدیسانند. این تقویمها هم شامل تقویم های محلّی و ناحیه ای هستند و هم جهانی که به شهیدشناسی نیز معروفند. مثالهای مشهور توسط هیروئیمان ( قرن پنجم )، بِدِ ( قرن هشتم)، اِدون و اوسوارد ( قرن نهم) گردآوری شدند. همچنین اثری موسوم به شهید شناسی رومی از اواخر قرن شانزدهم در دست است. به این نمونه ها باید آکتا سانکتروم را که شاملِ شماری از شرحِ احوالاتِ قدیسان نیز بود افزود که بر اساسِ اعیاد مذهبی آنها در سالِ کلیسایی مرتب شده اند. این اثر توسطِ بولاندیستها که گروهی از یسوعیانِ بلژیکی بودند تالیف شد( بولاندیستها را به نام جان بولاند خوانده اند که یسوعی ای فلمیشی بوده است). در قرن هفدهم و در سال 1643 نخستین مجلّدِ این اثر و آخرینشان از سری اصلی در 1786 نگاشته شد. همچنین اثر دیگری با نام آکتا سانکتروم اورینیس سانکتی، که تاریخ و شرح زندگیِ قدیسانِ فرقه بندیکت است در فاصله سالهای 1668 و 1701 به چاپ رسید. اثرِ شگفت و غریب در این ژانر و در ادبیات انگلیسی، آکتِس و مانیومنتس، اثر جان فاکس است ( که بیشتر با نام کتاب شهدا شناخته می شود ). این اثر نخستین بار در سال 1559 به زبان لاتین و در سال 1563 به زبان انگلیسی به چاپ رسید. این کار گسترده (حدودا دو برابر حجمِ سقوط و انحطاطِ امپراتوری روم اثرِ گیبون) شاملِ تاریخ کلیسای مسیحی بود، ولی شرح حالِ مفصّلِ بسیاری از شهدا خصوصا شهدای پروتستانِ عصرِ زمامداری ملکه ماری را نیز شامل می شد.

رجوع کنید به: کتاب های مقّدس، سیناکساریون